605 ROCZNICA ŚMIERCI PATRONKI SZKOŁY

605 ROCZNICA ŚMIERCI PATRONKI SZKOŁY – KRÓLOWEJ ELŻBIETY Z PILCZY

Zaledwie  3 lata temu, w listopadzie 2022r.,  obchodziliśmy 605- lecie koronacji naszej patronki – królowej Elżbiety z Pilczy, a już        w maju 2025 r. obchodzimy 605 rocznicę jej śmierci. Warto przypomnieć przy tej okazji okoliczności tego smutnego wydarzenia.

Królowa najprawdopodobniej chorowała na gruźlicę.  Od sierpnia 1419 r.  choroba się nasiliła, w związku z czym Jagiełło, który tak chętnie zabierał ukochaną żonę w objazd po monarchii, ograniczył swoje podróże, nie chcąc zbytnio forsować żony. Mimo to, jeszcze jesienią tego roku była ona jeszcze z królem we Lwowie i Brzesku. W marcu 1420 r. schorowana Elżbieta powróciła do Krakowa, gdzie 12 maja 1420 r., w obecności swoich dzieci i najbliższych dworzan zmarła. Król był w tym czasie w Brześciu Kujawskim o jej śmierci dowiedział się 15 maja, dwa dni później, na polecenie władcy odprawiono tam mszę żałobna.  Niestety nie mógł on być obecny na pogrzebie żony.  Przygotowaniem uroczystości zajął się podkanclerzy Jan Szafraniec. Odbyła się ona w katedrze wawelskiej z honorami należnymi królowej. Kazanie wygłosił rektor krakowskiego uniwersytetu Stanisław ze Skalbmierza. Jak zapisał niechętny królowej Jan Długosz, przeciwnicy polityczni królowej, wykorzystując nieobecność władcy, nie uszanowali Elżbiety nawet w czasie pogrzebu, na którym grupa możnych w odświętnych, kolorowych szatach ostentacyjnie cieszyła się z jej śmierci.

Elżbietę z Pilczy pochowano w Kaplicy Mansjonarskiej na Wawelu. Nie zaznała jednak spokoju nawet po śmierci. Kiedy w przepełnionej Katedrze Wawelskiej szukano miejsca dla pochowania króla Stefana Batorego, wdowa po władcy, Anna Jagiellonka wybrała Kaplicę Mansjonarską. W roku 1586  grobowiec Elżbiety zlikwidowano a na jego miejscu stanął istniejący do dzisiaj nagrobek Batorego. Na czas prac usunięto szczątki królowej. Uczestniczący w tych czynnościach kronikarz Marcin Bielski napisał: „wyjęto jej (tj. Elżbiety) kości z trumny, z których znać było, że białogłowa musiała być subtelna y cudna”. Szczątki królowej pochowano u pod płytą obok nagrobka Dzisiaj tylko niewielka tablica z tekstem „Ossa Elisabete Piletiae uxoris tertiae Vladislai Jagiello Poloniae regis hic sunt recondita. Obiit A.D.1421 [Tu są złożone kości Elżbiety Pileckiej trzeciej żony Władysława Jagiełły króla polskiego, zmarłej r.p.1421]”. Data jest oczywiście błędna,  bo jak wiemy królowa zmarła rok wcześniej.

Warto, będąc w katedrze wawelskiej, zajrzeć do kaplicy Batorego, odszukać ten napis i poświęcić trochę czasu na chwilę zadumy nad losem naszej niezwykłej Patronki.